De (h)eerlijkheid van locatieve geluidskunst

door Folio

Gonzo (c) Hanne BerckmansHarold Schellinx schreef een essay over locatieve geluidskunst: met gps gedirigeerde klankroutes, plaatsgebonden interreactieve composities, locatiespecifieke klankinstallaties. Hij vergeleek dat fenomeen met ‘het orkest dat in vroeger tijden enkel buitenshuis te beluisteren was. Wie liever thuisblijft, loopt veel moois mis’.

Een opvallend verschijnsel zijn soundwalks, waarbij je een route moet lopen om geluiden te activeren. Via een klankkaart zie je naar welke opeenvolgende locaties je moet gaan. Wat er afgespeeld wordt kan bijvoorbeeld een gesprek of een interview zijn, maar er wordt ook veel locatiegebonden muziek gecomponeerd. Benjamin Van Esser bijvoorbeeld componeerde ‘Kluis’, dat je alleen kunt horen als je je bij de Achelse Kluis bevindt, op de grens van België en Nederland. Dat is even wennen voor de moderne mens die het soms al heel normaal vindt dat je met een paar klikken met de muis bijna alles direct tot je beschikking hebt. Maar dat je echt moeite moet doen, uit je luie stoel moet komen zoals Schellinx het noemt, vinden de liefhebbers ook een van de mooiste aspecten van locatiespecifieke geluidskunst.

De huidige technologische stand van zaken maakt zulke locatieve geluidskunst en klankroutes mogelijk: gps, bewegingssensors, enzovoort. Je locatie kan tot op een gedetailleerd niveau in kaart gebracht worden, net als je bewegingen. Een smartphone is al genoeg om locatiegebonden geluid af te kunnen spelen. Vaak mengt dat ‘nieuwe’ geluid zich met wat er al in de omgeving aanwezig is: gesprekken, verkeer, enzovoort. Maar er zijn ook ‘eenvoudigere’ toepassingen mogelijk, waarbij een mp3-speler genoeg is, mits de juiste geluidsbestanden erop geladen zijn.

Maar er is natuurlijk ook gewoon een soundwalk zonder enige technologie mogelijk: maak een wandeling en laat die oordopjes eens uit. De Japanse kunstenaar Akio Suzuki markeerde op straat voor zijn geluidswandelingen bijvoorbeeld een aantal luisterpunten: naar het punt lopen en luisteren maar. Akio heeft overigens ook ook een route in Kortrijk uitgezet, met vijftien luisterpunten.

Tot slot zijn er nog reactieve apps, die reageren op hun omgeving. Een opvallend voorbeeld is Peter Sinclairs ‘Road Music’. Download de app, zet je smartphone in een houdertje voor de voorruit, en koppel de audio-uitgang aan de –ingang van de autoradio. De app begint vervolgens muziek te maken, op basis van wat camera, microfoon en de andere sensoren van de telefoon oppakken.

Dit is een samenvatting. Het volledige artikel van Schellinx kun je gratis lezen op de site van Gonzo (circus).

Harold Schellinx in Gonzo.

Bestel: www.gonzocircus.com/abonneren/